دانش رشد

[صادق سلامی]

از بدو پيدايش پرورش اندام نوين مدت زمان زيادي نمي گذرد ولي در همين مدت زمان نه چندان طولاني نيز پيشرفت خيره کننده اي در اين رشته رخ داده است که سهمي ار اين پيشرفت ها را مديون تجارب ورزشکاران بوده و اغلب آن را مديون پيشرفت دانش بشري و زحمات محققين و دانشمندان هستيم.
از اولين دوره رقابت هاي مستر المپيا که در سال 1965 درگرفت اين رشته ورزشي و بدن هايي که نماد اين رشته ورزشي در ادوار مختلف بوده اند تغييرات قابل توجهي رخ داده است که با ديدن تصاوير بر جاي مانده از قهرمانان آن دوران اين تغييرات به روشني قابل بررسي است.
در اولين دوره از رقابت هاي معتبر مستر المپيا شاهد برنده شدن افرادي بوديم که ميانگين وزن آنها بين 83 الي 92 کيلوگرم بود و اين در حالي است که رفتن به روي سن رقابت در مستر المپيا با اين وزن کمي مضحک به نظر مي رسد!

اين تصوير لاري اسکوات است که روزگاري با اين بدن، اعجوبه پرورش اندام به شمار مي رفت و با ديدنش دهان همگان باز مي ماند.

اين هم روني کلمن که کوهي از عضله است و تقريبا دو برابر لاري اسکوات است.
هر چه از اولين دوره فاصله مي گيريم و به دوره هاي متاخر نزديک مي شويم وزن برنده هاي اين سري از رقابت هاي معتبر نيز افزايش مي يابد تا جايي که روني کلمن 131 کيلوگرمي را بر روي سن مي بينيم.
اين در حالي است که روني کلمن در جريان رقابت هاي مستر المپيا با بدن کات شده چنين وزني دارد و مسلما در دوران حجم وزني بسيار سنگين تر از اين دارد.
زماني که آرنولد در سال 1972 رقابت هاي مستر المپيا را برد 106 کيلوگرم وزن داشت و مجموع وزن پنج نفر اول اين رقابت ها نيز چيزي در حدود 476 کيلوگرم بود.
به عبارت ساده تر ميانگين وزني در بين پنج نفر اول رقابت هاي آن سال 95 کيلوگرم بوده است.
در سال 2002 مجموع وزن 5 نفر اول رقابت هاي مستر المپيا در حدود 580 کيلوگرم بود و ميانگين وزني نيز در حدود 116 کيلوگرم شده بود.
در ادوار گذشته حتي افرادي با اوزان زير 90 هم در رقابت هاي مستر المپيا ديده مي شدند ولي سالهاست که ديگر چنين اوزاني در اين دسته از رقابت هاي ديده نمي شوند و همه اين مسائل نيز حکايت از رشد و توسعه دانش رشد در طول اين ساليان دارد.

معناي جديد حجم

چنين به نظر مي رسد که وزن و حجم عضلاني نيز در هر دوره از رقابت هاي معناي جديدي پيدا مي کند و افراد با اوزان سنگين تر و با حجم افزون تر در رقابت هاي هر دوره حاضر مي شوند.

تحول در پرورش اندام

تحولي که پرورش اندام در طول اين چندين ده سال داشته است بي نظير بوده است و چنين تحولي در هيچ يک از ديگر رشته هاي ورزشي ديده نمي شود. تحولي هم که در بدن ها و در حجم هاي عضلاني ديده مي شود نيز به غايت عجيب و غريب بوده است.

گران ترين ورزش دنيا

رشد فزاينده اي که در اين رشته رخ مي دهد و افزايش صعودي حجم و وزن ورزشکاران حاکي از توسعه و پيشرفت دانش رشد داشته و صد البته بي ارتباط با دارو و استروئيد نيست و وابسته بودن اين رشته به ملزوماتي همانند دارو و مکمل و الباقي مسائل نيز اين رشته را به عنوان يکي از گران ترين رشته هاي ورزشي که شايد گران ترين نيز باشد مطرح کرده است.
لاري اسکوات زماني که در سال 1966 مستر المپيا را از آن خود کرده بود به گفته خود براي رسيدن به اين مقام تمامي هزينه اي که کرده بود از 1000 دلار فراتر نمي رفت و اين در حالي است که امروزه با اين رقم حتي نمي توان در رقابت هاي داخل برره هم شرکت کرد.

انقلاب علمي

هر ساله زماني که شاهد بدن هاي قهرمان بر روي سن رقابت هاي مستر المپيا مي شويم گويي که انقلاب جديدي در دانش رشد رخ داده است و صد البته در اين بين هزينه ها نيز به طور سرسام آوري افزايش پيدا کرده است!

ارتباط با دانش روز

دانش ما در زمينه تمرين، تغذيه و حتي داروشناسي دوپينگ در پرورش اندام که از ملزومات کار است روز به روز دچار دگرگوني شده و به سرعت در حال رشد است و در اين ميانه هر کسي ارتباط خود با دنياي مدرن را تقويت نکرده و آني از قافله پيشرفت غفلت کند در باورها و دانش راکد خود که پس از چندي سوخته محسوب شده و باطله به حساب مي آيد دست و پا خواهد زد.

داروشناسي

شايد بيشترين شتابي که در زمينه علوم پرورش اندام رخ مي دهد در زمينه داروشناسي دوپينگ بوده است و ناگفته پيداست با توجه به اينکه پرورش اندام پيشرفته بدون دارو وجود خارجي ندارد مسلح بودن به اين سلاح در دنياي پيشرفته ها و در دنياي حرفه اي تا چه اندازه ضروري تعيين کننده است.

هورمون رشد

استفاده از دارو از دير باز در پرورش اندام معمول بوده است به طوري که استفاده از نمونه هاي انساني هورمون رشد که از اجساد وارداتي از کشورهاي هند و بنگلادش استحصال مي شد از اولين روزهايي که پرورش اندام حرفه اي در حال شکل گرفتن بود وجود داشته است و هر چه به جلوتر مي رويم استفاده از دارو و استفاده از شيمي در پرورش اندام نيز به همان اندازه قوت مي يابد.
اگر چه نسل هورمون هاي رشد انساني استحصال شده از اجساد که واقعا قدرتمند نيز بودند برچيده شده است ولي امروزه شاهد توليد وسيع و انبوه نوع سنتتيک آنها هستيم و اين در حالي است که صدها نوع استروئيد و داروي شيميايي ديگر نيز توليد و عرضه مي شود.
علاوه بر اين شاهد پا به عرضه نهادن داروهاي نسل جديد همانند پيش هورمون ها هستيم که روزگاري در جرگه مکمل هاي غذايي بودند و امروزه در ليست داروهاي ممنوعه قرار دارند!
امروزه شاهد توليد و عرضه فاکتورهاي رشد شبه انسولين هستيم و صدها نمونه داروي حيواني و انساني ديگر نيز توليد و به بازار پرورش اندام عرضه مي شود.

دليل اصلي!

رشد بدن ها و انقلابي که هر ساله بر روي سن رقابت هاي مستر المپيا شاهد آن هستيم از يک سو با گسترش و توسعه و رشد دانش تغذيه و تمرين در ارتباط است ولي در صورتي که واقع بين بوده و عادلانه قضاوت کنيم دليل اصلي و عمده آن را مي توان در پيشرفت هاي خيره کننده حاصل شده در دانش استروئيد و دارو جستجو کرد.
به عبارت ديگر مي توان گفت که آنابوليسم در ورزش هاي قدرتي که کتابي به همين نام نيز نوشته و منتشر کرده ايم هر ساله دچار تحول گرديده و انقلابي به راستي دگرگون کننده را پشت سر مي گذارد.
چه بخواهيم و چه نخواهيم استفاده از دارو و استروئيد امروزه در پرورش اندام سطوح پيشرفته و حرفه اي جاري بوده و حتي الزامي است ولي اين استفاده از استروئيد و دارو در سطوح مبتدي و در سطح ورزشکاران فصلي بوده است که نگران کننده تر و بسي هولناک تر بوده است. این مقاله متعلق به بانک مقالات پایگاه تخصصی پرورش اندام و ورزش های قدرتی به آدرس پاوربیلدینگ دات آی آر powerbuilding.ir می باشد. تمامی این مقالات با اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی ایران، پیشتر در قالب کتاب چاپ و منتشر گردیده است و بدیهی است هر گونه کپی برداری و استفاده کلی و جزئی از این مقالات در کتاب ها، سایت ها، وبلاگ ها، نشریات و غیره بدون اجازه کتبی از مدیر سایت حتی با ذکر منبع نیز ممنوع بوده و افراد خاطی قویاً تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت.

طاعون دوپينگ

طاعون شوم دوپينگ در سطوح مبتدي که معمولا به صورت ناآگاهانه و کاملا غير حرفه اي و ناشيانه صورت گرفته و داروهاي مصرفي نيز معمولا از نوع قلابي بوده و دوره ها نيز به درستي تنظيم نمي شوند بيشترين صدمات و ضررها را به پيکره سلامت جسمي و روحي اين رشته ورزشي وارد کرده است و اين روند به شدت نيز حال گسترش است!
سخن گفتن در مورد استروئيدها را به همين مختصر کوتاه کرده و بحث را ادامه مي دهيم.

جنگ جهاني دوم

جنگ جهاني دوم با جمله نظامي و با لشگر کشي دولت نازي آغاز شد و در اولين سال هاي جنگ نيز ارتش آلمان واقعا موفق و غافل گيرانه عمل کرد.
متفقين براي ضربه زدن به پيکره اين ارتش قدرتمند نياز به شناخت دشمن داشتند پس جمع آوري اطلاعات در مورد دشمن آغاز شد.
تعداد نفرات ارتش، سلاح هايي که در اختيار دارند، نوع تغذيه سرباران، نقاط ضعف و قوت ارتش، استراتژي نبرد و اينکه قدرت آتش دشمن تا چه اندازه است و صدها مورد ديگر!
با شناخت دشمن از نقاط ضعف اين ارتش استفاده شد و سرانجام نيز همه چيز به شکست آلمان نازي انجاميد و روس در دل برلين بر ژرمن ها مسلط شدند.
عضلات دشمن شما نيستند ولي براي اينکه بتوانيد آنها را پرورش دهيد و براي اينکه از سد محدوديت هايي که در شرايط عادي بر بدن حکمفرماست رد شويد داشتن اطلاعات کافي در مورد بدن و داشتن اطلاعات کافي در مورد مکانيسم رشد عضلاني الزامي است.

هيپرتروفي

در اغلب موارد رشد را در خوردن و در تزريق استروئيد مي دانيم ولي پيش از آنکه دست به سرنگ شده و تزريق استروئيد را تجربه کنيد مکانيسم رشد عضلاني و مکانيسم هيپرتروفي را مطالعه کنيد.
در اغلب موارد افزايش حجم عضلات را در سنتر پروتئين خلاصه مي کنيم ولي بايد بدانيد که مکانيسم هيپرتروفي بسي پيچيده تر از ترکيب شدن اسيد آمينه ها با يکديگر و فرايند سنتز پروتئين در عضلات است.
براي رسيدن به رشد عضلاني بايد فرايند ساخت سلول هاي جديد را در بدن تشديد کرد. با تشديد ساخت ساز سلول هاي عضلاني جديد تارهاي عضلاني نيز قطور تر مي شوند و در برخي موارد نيز بر تعداد اين تارها افزوده مي شود.

satellite

در سال 1961 تحقيقات گسترده اي در مورد مکانيسم رشد عضلاني انجام شد و اين تحقيقات منجر به کشف سلول هاي satellite گرديد!
جالب است بدانيد که اين کلمه satellite در زبان انگليسي به معني ماهواره نيز استفاده مي شود.
اين سلول ها در حالت عادي در حالت استراحت بوده و غير فعال هستند ولي در صورت نياز وارد عمل شده و بافت هاي مصدوم و از بين رفته را ترميم کرده و يا در ساخت بافت هاي جديد وارد عمل مي شوند.
زماني که ضربه اي به اندام ها وارد مي شود و يا بافت هاي عضلاني مصدوم مي شوند اين سلول ها نيز از خواب بيدار مي شوند.
زماني که اين سلول ها از خواب بيدار مي شوند شروع به تقسيم سلولي کرده و به ميوبلاست ها ختم مي شوند و ميوبلاست ها به نوبه خود به روند عضله سازي و رشد و توسعه و حتي ايجاد تارهاي عضلاني کمک مي کنند.
سلول هاي عضلاني سلول هايي معمولا چند هسته اي هستند به اين معني که هسته هاي متعددي دارند.
ميوبلاست ها زاينده هاي همين هسته ها هستند و زماني که تعداد هسته ها زياد مي شود کنترل سلول بر سيتوپلاسم نيز افزايش يافته و حجم سيتوپلاسم نيز افزايش مي يابد.
با افزايش حجم سيتوپلاسم اکتين و ميوزين هاي موجود در بافت هاي عضلاني نيز افزايش يافته و فرايند ذخيره سازي پروتئين در عضلات نيز تشديد مي شود.
در نتيجه با افزايش قابل توجه حجم سلول ها مواجه مي شويم که اين مسئله نيز به افزايش حجم کلي عضلات ختم مي شود.

هيپرپلازي

علاوه بر اين، ميوبلاست ها همچنين مي توانند منشا توليد رشته هاي عضلاني جديد نيز بشوند که اين حالت را هيپرپلازي نيز مي ناميم.

عوامل رشد

حال که در مورد مکانيسم رشد عضلاني اطلاعات پايه را کسب کرديم اجازه بدهيد تا در مورد دلايل و عوامل تحريک رشد هم اندکي صحبت کنيم.

تمرين

اولين دليل و اولين عاملي که موجب تحريک رشد مي شود تمرين و واداشتن عضلات به تحمل فشار سنگين تمرينات است.
زماني که شما بدن را با تمرينات شديد و سنگين آشنا مي کنيد بدن نيز تحريک به رشد مي شود و در صورتي که تحرکي نداشته و عضلات خود را تمرين ندهيد هيچ عامل ديگري مثل مصرف استروئيد نيز کمکي به رشد نخواهد کرد.

حساسيت به ترکيبات آنابوليک

زماني که بدن را با تمرينات آشنا مي کنيد حساسيت بافت هاي عضلاني به هورمون هاي آنابوليک نيز افزايش مي يابد و از سوي ديگر ميزان ترشح اين هورمون ها در بدن نيز ازدياد مي يابد و اين دو عامل نيز به تشديد رشد ختم مي شود.
عموم مردم تصور مي کنند که آنابوليک ها و استروئيدها تنها در قالب داروهايي هستند که بايد از بازار زير زميني دارو تهيه کرد غافل از اينکه اين داروها از روي ترکيباتي که خود بدن به طور طبيعي مقادير معقولي از آنها را توليد مي کند ساخته شده اند.
دليل اصلي اينکه استروئيدها در مورد برخي از افراد و مخصوصا در مورد افزادي که تمرين کافي و صحيح ندارند اثر نمي کند نيز پايين بودن حساسيت بافت هاي عضلاني به اين دسته از ترکيبات است.

ريکاوري

وارد شدن داروهاي تزريق و خوراکي به بافت هاي عضلاني و يا وارد شدن هورمون هاي عضله ساز که در خود بدن ترشح مي شود به اين بافت ها الزاما به معني تشديد رشد نخواهد بود.
با ورود اين مواد به داخل بافت هاي عضلاني، عضلات تحريک به رشد مي شوند ولي براي اينکه رشدي در بدن رخ بدهد نياز به مواد اوليه اي همانند اسيد آمينه هاست!
در اين مقطع است که تغذيه اهميت مي يابد و به همين دليل نيز گفته مي شود که بايد تغذيه اي همانند يک ورزشکار داشته باشيد وگرنه رشدي نيز رخ نخواهد داد.

استراحت و ريکاوري

در کنار ورود مواد غذايي به بافت هاي عضلاني، استراحت کافي براي تشديد پروتئين سازي و ريکاوري نيز مورد نياز است و از اين رو گفغته مي شود که شما بايد فرصت لازم براي رشد را در اختيار عضلات خود قرار دهيد.
زماني که استراحت کافي مي کنيد اثر ترکيباتي همانند انسولين، IGF-1، IGF-2، MGF، FGF، TNF و ... نيز به نتيجه رسيده و رشد در بدن رخ مي دهد.
اگر صحبت کردن در مورد استروئيدها در نشريات را براي ما ممنوع نکرده بودند الان در مورد هر يک از اين ترکيبات که هر يک داستان جداگانه اي دارد سخن راني مي کرديم ولي چه کنم که معذورم!

صادق سلامي